Sesli Arama ve AI Asistan AEO Stratejisi 2026: Siri, Alexa, Gemini, ChatGPT Görünürlüğü
Sesli arama 2026'da artık tanıdığımız "voice search SEO" değil. Siri kullanıcının karmaşık sorgusunu ChatGPT'ye delege ediyor, Alexa Amazon'un kendi modelinin yetmediği yerde Gemini'a yönlendiriyor, Google Assistant sessizce Google Gemini'ye dönüştü ve iOS 18 Apple Intelligence, "Hey Siri" sonrası yanıtı oluştururken arka planda ChatGPT entegrasyonunu kullanıyor. Yani 2019-2022 döneminde öğrendiğimiz "voice search friendly" taktikleri — anahtar kelime odaklı uzun kuyruk soru içerikleri, FAQ başına cevap kısaltmak, mobil hızı optimize etmek — artık eksik bir reçete. 2026'nın yeni oyunu Voice AEO: cevap motoru optimizasyonu. Ve bu yazıda Sheltron'un saha verileriyle doğrulanmış 8 adımlı Voice AEO çerçevesini, lokal sektörler için uygulamalı örnekleri ve Türkiye'de hâlâ ıskalanan fırsat pencerelerini paylaşıyoruz.
Sesli arama 2026'da neden tamamen başka bir disipline dönüştü?
Sesli aramanın 2019-2022 yılları, temelde "Google'a konuşan kullanıcı" modeliyle özetleniyordu: kullanıcı telefonuna ya da akıllı hoparlörüne bir soru soruyor, motor bu sesi metne çeviriyor, metin üzerinden geleneksel arama indeksi sorgulanıyor ve en iyi eşleşen web sayfası ya da featured snippet cevap olarak okunuyordu. Başarı metriği net ve dardı: on mavi link içinde en üste çıkmak yerine, featured snippet'i kazanmak.
2026'da bu mimari tamamen dağıldı. Artık dört büyük asistan ekosistemi aynı sorgunun yanıtını, arkadaki büyük dil modellerine (LLM) delege ederek üretiyor:
- Siri (Apple): iOS 18 Apple Intelligence ile yerel işleme yetersiz kaldığında ChatGPT entegrasyonuna düşüyor; kullanıcı onayıyla karmaşık cevaplar doğrudan OpenAI modelinden geliyor.
- Alexa (Amazon): Alexa+ güncellemesinde Amazon'un kendi modeli ve seçili sorgularda Anthropic Claude ile Google Gemini hibrit olarak kullanılıyor.
- Google Assistant: 2025 boyunca aşamalı olarak Google Gemini altyapısına göçtü. "Hey Google" sonrası üretilen yanıt artık klasik arama indeksinden değil, Gemini'nin generatif katmanından geliyor.
- ChatGPT Voice: Tek başına bir asistan olarak 2024-2025'te büyüdü ve 2026'da özellikle 18-34 yaş kullanıcılarda Siri'ye ciddi pazar payı kaybettirmeye başladı; Advanced Voice Mode ile akıcı konuşma yeteneği cihaz bağımsız bir alternatif oluşturdu.
Bu dönüşümün işletme tarafındaki sonuçları kritik. Klasik voice search modelinde kazanan içerik featured snippet'ti; 2026'da kazanan içerik LLM'in cevabı oluştururken alıntıladığı yapılandırılmış bilgi bloklarıdır. Bloomberg 2026 tüketici anketine göre mobil kullanıcıların %48'i arama oturumunu artık sesle başlatıyor; bir yıl önce bu oran %34'tü. Sesli sorgu hacmi yıllık %23 artış gösteriyor ve bu artışın büyük kısmı akıllı hoparlörden değil, mobil cihazda AI asistanla konuşan kullanıcılardan geliyor.
Yani "sesli arama" terimi 2026'da bir arama davranışını değil, bir cevap motoru etkileşimini işaret ediyor. Markanın "Hey Siri, Kadıköy'de iyi bir diş kliniği" sorusuna cevaben tek bir klinik olarak anılması, geleneksel SEO pozisyonundan bambaşka bir optimizasyon disiplini gerektiriyor. GEO nedir, SEO'dan farkı ne? yazımız bu disiplinin teorik çerçevesini ele alıyor; Voice AEO ise GEO'nun sesli asistan katmanına özelleşmiş uygulaması.
AEO nedir ve Voice AEO'yu eski voice search SEO'dan ne ayırıyor?
AEO — Answer Engine Optimization — cevap motorlarının (ChatGPT, Perplexity, Gemini, Claude ve bunlara delege eden Siri-Alexa gibi asistanlar) bir soruya ürettiği doğrudan yanıtın içinde marka, ürün, hizmet ya da otorite kaynağı olarak yer alma disiplinidir. GEO'nun — Generative Engine Optimization — alt başlığı olarak düşünülebilir; GEO tüm generatif arama yüzeylerini kapsarken, AEO özellikle "tek cevap üreten" yüzeyleri hedefler.
Eski voice search SEO ile Voice AEO arasındaki üç temel fark, stratejinin neden sıfırdan yeniden kurgulanması gerektiğini açıklıyor:
1. Tek cevap, on mavi link yok. Klasik sesli aramada kullanıcı "en iyi üç restoran" gibi bir sonuç listesi bekleyebiliyordu. 2026'da Siri ya da Alexa kullanıcıya genellikle tek bir cevap okuyor; birden fazla seçenek sunmak yerine en uygun teklifi veriyor. Bu, yarışmanın kaybedenini ve kazananını keskinleştiriyor: "ikinci sırada olmak" pratik olarak hiç bahsedilmemekle aynı anlama geliyor.
2. Bağlam farkındalığı zorunlu. AI asistanlar önceki sorguyu, kullanıcının konumunu, saatini, cihazını ve bazı durumlarda takvimini bağlama katarak yanıt üretiyor. "Yakınımdaki iyi bir kahvaltı mekanı" sorgusu Kadıköy'de cumartesi sabahı 09:30'da yapıldığında, asistan bu dört sinyali birden okuyor. Klasik SEO'da kullanıcı bağlamı sınırlıydı; Voice AEO'da bağlam, cevabın kendisi kadar önemli.
3. Konuşma dili ve kısa cevap. LLM'ler bir soruya cevaben uzun, yazılı dilde paragrafı değil, 20-30 kelimelik net, konuşma tonunda bir yanıtı tercih ediyor. Yazılı web içeriğinizin bu formatı karşılayan "short-answer blokları" içermesi gerekiyor; aksi halde asistan cevabı kendiniz yerine başka bir kaynaktan topluyor.
Princeton Üniversitesi'nin KDD 2024 konferansında yayımladığı GEO araştırması, istatistik içeren içeriklerin %37 daha fazla atıf aldığını, güvenilir kaynaklara dayanan yapılandırılmış bilgilerin %40 ek görünürlük sağladığını kanıtladı. Bu bulgu Voice AEO için ikiye katlanıyor: tek cevap üreten asistanlar, içeriklerinin rakiplerinden %37-40 daha az hata payıyla atıf üretmesi gereken kaynaklara yöneliyor. İstatistik yoksa, kaynak yoksa, yanıt sizden gelmiyor.
Sheltron'un AiSEO platformunun 2026'daki Speakable Module sürümü, Voice AEO için özel içerik şablonları, short-answer üretimi ve Speakable schema otomasyonu sunuyor. SME Index tanı aracı ise Voice AEO görünürlüğünü ayrı bir parametre olarak ölçüyor.
Siri, Alexa, ChatGPT ve Gemini görünürlüğü için 8 adımlı Voice AEO çerçevesi
Sheltron'un Türkiye ve çevre pazarlarda Voice AEO projelerinden derlediği 8 adımlı çerçeve, 6-10 haftalık bir uygulama döngüsüne yayılıyor ve her adımın somut doğrulama kriteri bulunuyor.
1. Speakable schema (Article + WebPage). Schema.org Speakable specification, içeriğin hangi bölümlerinin sesli okunmaya uygun olduğunu asistanlara söyleyen işaretleme katmanıdır. Article veya WebPage schema'sının içine speakable özelliğini ekleyin; CSS selector veya xPath ile short-answer bloklarını, temel tanım cümlelerini ve FAQ cevaplarını işaretleyin. Google, Siri ve son Alexa sürümleri bu işaretlemeyi bir sinyal olarak okuyor.
2. Konuşma dili içerik (2. tekil şahıs, soru-cevap). "İşletmelerin X yapması gerekmektedir" gibi yazılı-resmi tonu bırakın; "Restoranınızı Alexa'da görünür yapmak istiyorsan şunu yap" gibi 2. tekil şahıs, soru-cevap tonunda yazın. AI asistanlar kullanıcıya konuşur gibi cevap üretirken bu tondaki kaynakları tercih ediyor çünkü doğrudan alıntılanabilir hale geliyor.
3. FAQ schema (AIO ve voice dual fonksiyon). FAQPage schema'sı hem Google AI Overviews (AIO) yanıtlarında hem de sesli asistanların cevap oluşturmasında aynı anda çalışıyor. Her FAQ cevabı 20-60 kelime, net soru-cevap formatında olmalı. Schema markup ve llms.txt rehberi yazımız bu işaretlemenin teknik detaylarını derinleştiriyor.
4. Short-answer blokları (20-30 kelime). Uzun bir rehberin her H2 başlığı altına, o bölümün özünü 20-30 kelimelik net bir cevap paragrafıyla açın. Speakable selector'ları bu bloklara yönlendirin. Asistan cevabı 1-2 cümlede oluştururken bu blokları doğrudan alıntılıyor; blok yoksa asistan kendi cümlesini kuruyor ve markanızı dışarıda bırakma olasılığı artıyor.
5. "Near me" için LocalBusiness + geocoordinates. "Yakınımda", "yakındaki", "en yakın" sorgularının %78'i (Google 2026 lokal arama raporu) sesli başlıyor. LocalBusiness schema içinde geo koordinatları (latitude/longitude), hizmet bölgesi (areaServed), çalışma saatleri (openingHoursSpecification) ve telefon numarasını yapılandırılmış olarak tanımlayın. Asistan konum bazlı yanıt üretirken bu verileri öncelikli okuyor.
6. OpenGraph + article:audio (opsiyonel podcast entegrasyonu). İçeriğinizin bir sesli versiyonu (podcast bölümü ya da TTS üretimi) varsa article:audio meta etiketiyle işaretleyin. AI asistanlar bazı sorgularda kullanıcıya sesli özet önerebiliyor; bu sinyalin bulunması o cevapta yer alma olasılığınızı artırıyor. Zorunlu değil ama 2026'da rakiplerinizin büyük kısmı bu adımı atlıyor — fark yaratma fırsatı burada.
7. Hızlı yükleme (voice = mobile + sabırsız kullanıcı). Sesli arama büyük oranda mobil üzerinde gerçekleşiyor ve kullanıcı cevabı saniyeler içinde bekliyor. Core Web Vitals skorlarınızı (LCP < 2.5s, INP < 200ms, CLS < 0.1) hedefte tutun. Asistanlar "hızlı yanıt üretebilecek" kaynakları, ağır yüklenen rakip sayfalara göre önceliklendiriyor.
8. Onay (confirmation) sayfaları ve kullanıcı doğrulama örüntüleri. Sesli asistan kullanıcıyı bir rezervasyon, randevu veya sipariş adımına yönlendirdiğinde, landing sayfasının tek tıkla onaylanabilir, net bir call-to-action sunması gerekiyor. "Kadıköy şubesi — yarın 14:30 — onayla" gibi minimum bilişsel yük içeren sayfalar, asistan tabanlı dönüşüm oranını klasik landing sayfalara göre 2-3 kat artırıyor.
Sheltron'un Hızlı Değerlendirme formundan işletmenizin Voice AEO olgunluk skorunu 48 saatte alabilirsiniz.
Lokal işletmeler için Voice AEO: sektörel örnek senaryolar
Voice AEO'nun en yüksek getirisi lokal işletmelerde. Çünkü "yakınımda" sorguları tek cevaplı, bağlam-duyarlı ve yüksek niyetlidir: kullanıcı genellikle karar vermeye hazır, bir aksiyon (rezervasyon, randevu, ziyaret) almak üzere. İşte 2026'da en rekabetçi beş dikey ve her biri için Voice AEO adaptasyonu:
Restoran ve kafeler
"Hey Siri, yakındaki iyi bir Türk restoranı" ya da "Alexa, Nişantaşı'nda akşam yemeği için bir yer öner" sorgularında kazanan işletmeler şu paketi kuruyor: Restaurant + LocalBusiness schema (cuisine, priceRange, menuUrl, acceptsReservations dahil), Google ve TripAdvisor'da 4.4+ ortalama puan, haftalık menü güncellemesi, rezervasyon sayfasında OpenTable/Foodart benzeri entegrasyon. Sheltron'un Restoran ve Kafe AI görünürlük rehberi bu sektörün detaylı playbook'unu sunuyor.
Dental ve sağlık klinikleri
"Alexa, Kadıköy diş hekimi önerisi" veya "Hey Google, yakındaki ortodontist" tipik yüksek niyet sorguları. Kazanan klinikler MedicalBusiness + Dentist schema kullanıyor, hekim profillerini Physician schema ile işaretliyor, Google Business'ta 4.6+ puan tutuyor, Sağlık Bakanlığı onay numaralarını açıkça belirtiyor ve randevu sayfasında tek tıklık onay örüntüsü sunuyor. Dental Klinik AI görünürlük rehberi ve Sağlık sektörü için AI çözümleri yazıları bu dikeyi derinleştiriyor.
Güzellik, estetik ve saç ekimi klinikleri
"Hey Google, yakındaki saç ekimi kliniği" ya da "ChatGPT, İstanbul Avrupa yakası estetik klinik" gibi sorgular hem lokal hem uluslararası turizm odaklı akıyor. Voice AEO paketi: HealthAndBeautyBusiness schema, prosedür bazlı landing sayfaları (FUE, DHI, rinoplasti, meme estetiği), çift dilli (Türkçe-İngilizce-Arapça) içerik, before-after case study sayfaları, sağlık turizmi yetki belgesi ve JCI gibi akreditasyonların işaretlenmesi. İstanbul'da sağlık turizmi hacmi AI kanallı rezervasyonda 2026'da %28 büyüyor (Sheltron iç veri).
Oteller ve butik konaklama
"Perplexity, Antalya'da 3 gecelik deniz manzaralı otel" ya da "Hey Siri, Kapadokya'da balon turlu otel" gibi sorgular, klasik Booking aramalarını yavaş yavaş AI asistanlara kaptırıyor. Voice AEO paketi: Hotel schema (starRating, amenityFeature, checkInTime, makesOffer), Booking + TripAdvisor entegre değerlendirme hacmi, çift dilli içerik, Speakable bloklarla "Otel 3 gün paketi" gibi özet bilgiler, mobil hız optimizasyonu. Antalya turizm sektörü GEO rehberi ve Turizm işletmeleri için AI görünürlük stratejileri yazıları bu sektörde tam playbook sunuyor.
Hukuk büroları
"ChatGPT, İstanbul boşanma avukatı" veya "Alexa, Ankara iş hukuku avukatı" gibi sorgular hassas, yüksek değerli ve E-E-A-T odaklı. Voice AEO paketi: LegalService + Attorney schema, uzmanlık alanı (branş) bazlı pillar sayfalar, baro üyeliği-ruhsat numarası yapılandırılmış veri, vaka kategorisi bazlı FAQ'lar, makale yazarlık atıfları (author schema), short-answer bloklarıyla temel hukuki tanımlar. Avukatlık Branşları GEO Stratejisi ve Hukuk Büroları için AI Görünürlük yazıları sektörü derinleştiriyor.
Bu beş dikeyde Voice AEO uygulaması, geleneksel SEO'dan 3-4 kat daha hızlı dönüşüme giden bir rota açıyor çünkü bu sorguların hepsi "tek cevap bekleyen yüksek niyet" kategorisinde.
Voice AEO ölçümü: hangi KPI'lar işler, hangi eski metrikler artık anlamsız?
Klasik voice search SEO döneminde takip edilen "featured snippet kazanım oranı" ve "position zero görünürlüğü" 2026'da tek başına yetersiz metriklere dönüştü. Voice AEO için Sheltron'un önerdiği KPI seti üç katmanlı:
Katman 1: Görünürlük ölçümü. Her iki haftada bir, hedef sorgu setini dört asistanda (Siri + ChatGPT, Alexa+, Google Assistant/Gemini, ChatGPT Voice) manuel test edin. Yanıtta marka geçiyor mu, atıf veriliyor mu, tek mi çoklu kaynak arasında mı sayılıyor? Bu testi 30-50 sorguluk bir envanter üzerinde tekrarlayın. AI Görünürlük Auditi yazımız bu denetimin nasıl yapılacağını anlatıyor.
Katman 2: Asistan-kaynaklı trafik ve dönüşüm. GA4'te "assistant" veya "chatgpt", "perplexity" referral kaynaklarını ayrı segment olarak kurgulayın. Asistan-kaynaklı trafik hacmini, oturum derinliğini, dönüşüm oranını ayrıca raporlayın. 2026'da bu kaynak toplam trafiğin %8-14 bandına çıkmaya başladı sektöre göre; tek bir kova altında ölçtüğünüzde kazanımı göremiyorsunuz.
Katman 3: Onay sayfası dönüşüm oranı. Sesli asistan kaynaklı gelen kullanıcıların rezervasyon/randevu/sipariş onay sayfasındaki tamamlama oranını klasik trafiğe kıyaslayın. Sheltron saha verisinde sesli kaynaklı kullanıcı, klasik arama kaynaklı kullanıcıya göre %22-35 daha yüksek onay oranı gösteriyor çünkü karar niyeti daha yüksek; ama landing sayfası konuşma akışına uygun kurgulanmadığında bu avantaj erime gösteriyor.
Artık eski metrikler — organik anahtar kelime sıralaması, featured snippet pozisyonu, sayfa başına geçirilen süre — tek başına Voice AEO başarısını yansıtmıyor. Bunlar hâlâ sağlıklı bir teknik SEO omurgasının göstergesi ama kampanya başarısının kendisi değil. ChatGPT Share of Voice ve rakip analizi yazımız ölçüm mimarisini tamamlıyor.
2026 sesli arama trendleri ve Türkiye pazarında fırsat penceresi
Türkiye pazarında Voice AEO hâlâ işletmelerin büyük çoğunluğunun gündeminde değil. Sheltron'un 2026 ilk çeyrek ölçümünde Türkiye merkezli KOBİ'lerin yalnızca %6'sı Speakable schema kullanıyor; lokal işletmelerde bu oran %3 seviyesinde. Bu, İstanbul'da "Kadıköy diş hekimi" gibi yüksek değerli bir sorguda ilk 3'e girmenin Batı pazarlarına göre en az 40-60 gün daha hızlı mümkün olduğu anlamına geliyor. Fırsat penceresi açık.
Aynı dönemde belirlediğimiz dört trend:
- Sesli mobil arama oranı %48'e ulaştı. 2024'te %34, 2025'te %41, 2026 Q1'de %48. Trend devam ederse 2027'de mobil aramanın çoğunluğu sesli başlayacak.
- Siri + ChatGPT hibrit kullanımı kullanıcı beklentisini yeniden tanımlıyor. iOS kullanıcıları artık "bilgi sorusunu Siri ile, detay sorusunu ChatGPT ile" demiyor; tek akışta her iki katmanı birlikte kullanıyor.
- Alexa+ güncellemesi akıllı hoparlör pazarını Amazon lehine toparladı. Google Nest Hub ve Apple HomePod'un pazar payı daralırken, ev-içi Alexa sorgu hacmi Türkiye'de bile (henüz resmi sürüm olmadan, gri ürün üzerinden) belirgin artış gösteriyor.
- ChatGPT Voice, 18-34 yaş grubunda Siri'yi geçmeye yakın. Advanced Voice Mode, yabancı dil pratiği, iş toplantısı özetleme ve gündelik soru-cevap için klasik asistanın yerini alıyor.
Türkiye'deki işletmeler için net eylem çağrısı: 2026-2027 döneminin sonuna kadar Speakable + FAQ + LocalBusiness + short-answer bloklarını tamamlamış olan markalar, Batı pazarlarındaki deneyimin tekrarıyla, sesli AI asistanlardan gelen trafik ve dönüşümün ilk dalgasını domine edecek. Bu pencere kapandığında geri dönüşü kazanmak bugünkünden 3-5 kat daha pahalı olacak.
Sheltron'un Voice AEO çözümleri ve ekosistem
Sheltron, Türkiye'nin ilk GEO teknoloji şirketi olarak Voice AEO katmanını iki ürün üzerinden sunuyor:
AiSEO — Local + Speakable Module. AI arama motorları ve sesli asistanlar için optimize edilmiş içerik üretim ve izleme platformu. Speakable schema otomasyonu, short-answer blok üretici, LocalBusiness markup jeneratörü, konuşma dili içerik şablonları ve Voice AEO başarı ölçüm dashboard'u.
SME-Index — Multi-location Speaker Optimization. 200+ parametre üzerinden işletmenin Voice AEO skorunu, her lokasyon için ayrı ölçen tanı aracı. Zincir mağaza, çok şubeli klinik, bölgesel restoran grupları için lokasyon bazlı skor raporu sağlıyor.
Ekosistem tarafında thegeoauthority.com metodoloji ve araştırma içerikleri, geoakademi.com sertifikalı GEO ve Voice AEO eğitimleri, yapayzekareklami.com AI görünürlük pazarlama kampanyaları üzerine odaklanıyor. Saha uygulaması ve çok kanallı kampanya yönetimi tarafında ekosistem partnerimiz Lein Digital, Voice AEO stratejisinin sahaya indirilmesinde entegre hizmet sunuyor; teknoloji platformu Sheltron, uygulama Lein Digital birlikteliği Türkiye pazarında eksiksiz bir Voice AEO zinciri kuruyor.
Voice AEO için İlk Adım
Sesli arama 2026'da eski voice search SEO ile değil, yeni bir disiplinle — Voice AEO ile kazanılıyor. Siri ChatGPT'ye, Alexa Gemini'ye delege ederken, "tek cevap veren asistan" çağı açıldı. 8 adımlı çerçeve — Speakable schema, konuşma dili içerik, FAQ schema, short-answer blokları, LocalBusiness + geokoordinat, OpenGraph article:audio, hız, onay sayfaları — Türkiye pazarında hâlâ rakiplerinizin büyük çoğunluğunun ıskaladığı bir fırsat penceresini temsil ediyor. Hızlı değerlendirme formundan 48 saat içinde Voice AEO olgunluk skorunuzu alın; Sheltron'un AiSEO Speakable Module'u ve SME-Index multi-location optimizasyonu, çerçevenin tamamını sahaya indirmek için gereken altyapıyı birlikte sunuyor.
