AI Gorunurluk Tracking ve Rakip Analizi: ChatGPT Share of Voice Nasil Olculur
CFO ve CMO masasinda en cok sorulan soru sudur: "Olcmedigim seyi yonetemem; AI gorunurlugu olculebilir mi?" Yanit net: evet, olculebilir ve zaten olculuyor. AI share of voice; Reference Rate, Citation Share, Sentiment Score, Competitor Gap ve Query Coverage metrikleri uzerinden haftalik frekansla ChatGPT, Perplexity ve Gemini uzerinde takip edilebiliyor. Sheltron'un Turkiye arastirmasi markalarin yuzde 84'unun AI gorunurlugunu hic olcmedigini gosteriyor — Sheltron Arastirmasi, 2026. Bu istatistik hem krizi hem firsati ayni anda tanimliyor: olcum disiplini kuran markalar, kurmayanlara gore uc kat daha fazla optimizasyon iterasyonu gerceklestiriyor — HubSpot AEO Report, 2025. Princeton'un KDD 2024 calismasi bu iterasyonun tabanini saglamlastiriyor: istatistik eklemek yuzde 37, kaynak gosterimi yuzde 40 gorunurluk artisi sagliyor — Princeton GEO Study (KDD 2024).
AI Share of Voice Nedir: CFO Diliyle Aciklama
Klasik medya pazarlamasinda share of voice kavrami yerlesik: bir marka toplam medya harcamalarinin veya yayin dakikalarinin ne kadarini kapliyor. AI share of voice ayni mantigi uretici yapay zeka yanitlarina tasiyor. Bir kategorideki toplam AI yanit hacmi icinde markanizin aldigi pay sizin AI SOV'nuzdur.
Ornekle somutlastirmak gerekirse: "Istanbul muhasebe burosu" sorgu ailesi ChatGPT, Perplexity ve Gemini'de haftada 100 kez sorulduysa ve markaniz bu yanitlarin 18'inde aniliyorsa, AI SOV'nuz yuzde 18. Uc yakin rakibinizin AI SOV ortalamasi yuzde 42 ise aradaki 24 puanlik fark CFO'nun masasinda dogrudan butce konusudur.
AI SOV CFO icin uc nedenle kritik: birincisi, organik aramanin dogrudan ikamesi oldugu icin edinim maliyetini etkiliyor. Ikincisi, marka taninirligi sinyali olarak pazarlama butcesi tahsis kararlarini bicimlendiriyor. Ucuncusu, rakipler icin rekabetci istihbarat saglayarak stratejik planlamaya girdi olusturuyor. CMO tarafinda ise AI SOV; icerik yatirimlarinin sonuc urettigine dair en net kanit olarak PR ve iletisim ekibinin metriklerinden ayrilmasini sagliyor.
Bes Temel Metrik: Reference Rate, Citation Share, Sentiment, Gap ve Coverage
Olcum disiplininin omurgasi bes metrikten olusuyor. Her metrik farkli bir strateji sorusunu yanitliyor; hepsini birlikte okumak dengeli bir dashboard yaratiyor.
Reference Rate — Markanin sorgu listesinde anilma orani. Formul: (marka gectigi yanit sayisi / toplam sorgu sayisi) x 100. 50 sorgu test edildiginde marka 12 yanitta geciyorsa Reference Rate yuzde 24. Bu metrigin trendi haftalik olarak izlenmeli; tek bir olcum degil seri halinde grafik anlam yaratir.
Citation Share — Kategorideki toplam atif hacminden markanin aldigi pay. Reference Rate marka anilma sikligini; Citation Share ise atifin kim tarafindan, ne hacimde yapildigini olcer. Perplexity gibi kaynak gosteren modellerde Citation Share'i URL bazinda izlemek mumkun.
Sentiment Score — Yanitta markanin pozitif, notr veya negatif temsil edilme sekli. Uc olculu skala: +1 pozitif, 0 notr, -1 negatif. Haftalik ortalama sentiment; bir markanin olumlu baglam uretip uretmedigini gosterir. Rekabetci durumlarda negatif sentiment yayilimi kritik bir erken uyari sinyalidir.
Competitor Gap — Markanin Reference Rate'i ile en yakin uc rakibinin ortalama Reference Rate'i arasindaki puan farki. CFO'ya sunulabilir en hizli ozet gosterge; butce oncelikleri bu farkin buyuklugune gore sekillenir.
Query Coverage — Sektorel sorgu hacminin ne kadarinda markanin goruldugu. Ornegin sektorunuz icin 200 onemli sorgu tanimlandiysa ve markaniz bunlarin 48'inde geciyorsa Query Coverage yuzde 24. Coverage genisligini artirmak icerik produksiyon plani icin dogrudan yol haritasi sunar.
Bu bes metrik tek bir dashboard'da toplanmali; haftalik olarak guncellenmeli ve CFO'ya sunulabilir format olarak tasarlanmali. Sheltron SME-Index yaklasimi bu metrik setini Turkiye pazarindaki KOBI'ler icin uyarliyor.
Manuel Tracking Metodolojisi: 20 Sorgu x 3 Model x Haftalik
Arac yatirimi yapmadan once manuel metodoloji kurmak zorunludur; cunku arac ancak tanimlanmis bir surecin uzerine oturur. Manuel tracking icin onerilen temel grid sudur: 20 sorgu x 3 model (ChatGPT, Perplexity, Gemini) x haftalik frekans. Bu yapay zeka izleme grid'i haftada 60 veri noktasi uretir; 4 haftalik bir cevrim 240 noktayi gecer.
Sorgu listesi tasarimi. 20 sorgu uc kategoriye ayrilmali: marka sorgulari (4-5), sektor sorgulari (8-10), rakip karsilastirma sorgulari (5-6). Sorgular musteri diliyle yazilmali; kurumsal jargon degil arama niyetini yansitan doga dil ifadeleri kullanilmali.
Spreadsheet sablonu. Onerilen sutun yapisi: sorgu ID, sorgu metni, model (ChatGPT/Perplexity/Gemini), tarih, marka anildi mi (1/0), citation pozisyonu (1-n), sentiment (+1/0/-1), rakiplerden hangileri anildi, kaynak URL (varsa), not. Bu sutunlar basit bir Google Sheets'te veya Airtable base'inde tutulabilir.
Veri toplama sureci. Her model icin yeni oturum acilmali; onceki konusma baglami sonuclari distort eder. Her sorgu ayni gunun ayni saatinde calistirilmali (model hafizasi ve gunluk sapma etkisini azaltmak icin). Perplexity icin kaynak URL listesi eksiksiz kaydedilmeli; ChatGPT icin citation iddia edilen siteler manuel dogrulanmali.
Haftalik rapor formati. Ozet tablo (Reference Rate, Citation Share, Sentiment, Gap, Coverage), trend grafigi (son 4 haftanin egimi), top 5 kayip sorgu (markanin rakibe kaybettigi sorgular), top 5 firsat sorgu (henuz kimsenin anilmadigi sorgular), onerilen aksiyon listesi. Bu format yonetime sunulabilir bir executive brief olusturur.
Manuel metodoloji haftada bir kisi icin 2-3 saatlik yuk olusturur; ancak ilk 4-8 haftada olusan ritim daha sonra kismen otomatize edilebilir.
Kuresel Arac Ekosistemi: HubSpot, Profound, Evertune, Otterly, Peec, AISEOTracker
2024-2026 arasinda AI gorunurluk tracking icin ozellesmis kuresel arac ekosistemi hizla olustu. Alti onde gelen araci karsilastirmali incelemek hangi durumda hangi aracin uygun oldugunu gosteriyor.
HubSpot AI Search Grader (ucretsiz). URL ve marka tanimi girildikten sonra ChatGPT ve Perplexity'de marka gorunurlugu icin basit bir rapor uretiyor. Hizli bir benchmark icin baslangic noktasi olarak idealdir; ancak surekli izleme icin yeterli degildir. Kucuk isletmeler ilk tanisma icin bu araci kullanmali.
Profound Pulse. B2B SaaS pazarinda one cikan en profesyonel cozumlerden biri; enterprise fiyatlama ile geniscak model kapsami (ChatGPT, Perplexity, Gemini, Claude, Copilot) sunuyor. Sentiment analizi dahili; rakip takibi standart olarak sunuluyor. Amerika merkezli sorgu portfolyosu Turkiye lokalizasyonu icin duzenleme gerektiriyor.
Evertune. Marka perception ve sentiment'e odaklanan bir platform. Urun tanitimi ve pazarlama perception takibi icin ozellikle guclu; CMO odaklidir. Citation URL takibi sinirli.
Otterly. Orta olcekli isletmelere hitap eden esnek fiyatlama yapisi var. Prompt portfolyosu ozellestirme imkani geniscay; raporlama PDF ihracati destekliyor. Turkce prompt destegi var ama lokal ekosistem tanima (TUBITAK, KOBI, TURMOB gibi kurumsal referans) sinirli.
Peec. Teknik odakli; API ile spreadsheet/BI tool entegrasyonu icin en guclu secenek. Data science ekipleri icin ideal. Arayuz daha cok analist odakli; pazarlama liderinin dogrudan tuketimine uygun degil.
AISEOTracker. SEO uzmanlarinin gecis yaptigi bir platform; klasik rank tracking aliskanliklarini AI ortamina uyarlayan UI sunuyor. Rekabetci analiz standart pakette dahil.
Arac secimi uc kritere dayanir: model kapsami (kac AI modelini izliyor), lokalizasyon (Turkce prompt ve Turkiye pazari anlami var mi), butce (ucretsizden enterprise'a kadar). Ilk 4-8 hafta HubSpot ve manuel metodoloji ile baslayip ardindan ihtiyaca gore premium araca gecmek cogu KOBI icin en saglikli yol.
Sheltron SME-Index: Turkiye Yaklasimi ve Fark
Kuresel araclarin cogu Amerika ve Avrupa pazarina optimize edilmis durumda. Turkiye pazarinda bu araclar uc kritik bosluk biraktyor: Turkce sorgu portfolyosu, lokal ekosistem tanima ve Turkiye'deki karar vericiye sunulabilir raporlama. Sheltron SME-Index bu boslugu doldurmak icin tasarlandi.
Turkce sorgu portfolyosu. SME-Index, 50'den fazla sektor icin 1500+ Turkce sorgudan olusan bir portfolyoyu haftalik olarak tariyor. Sorgular gercek musteri aramalarindan derlendi; teorik keyword setlerinden degil. Istanbul muhasebe, Izmir hukuk, Ankara yazilim, Antalya turizm gibi cografi bazli sorgularin her biri ayri bir portfolyo olarak isleniyor.
Lokal ekosistem tanima. SME-Index AI yanitlarinda TUBITAK, KOSGEB, TURMOB, TMMOB, Bankalararasi Kart Merkezi, Ticaret Odalari gibi kurumsal referanslarin gecip gecmedigini ayri bir sinyal olarak isliyor. Bir marka bu kurumsal ekosistemde anilir hale geldiginde AI otoritesi lokal baglamda anlamli bir sicrama yapiyor. Kuresel araclar bu sinyali hic okumuyor.
Lein Digital partner raporlama. SME-Index ciktisi Sheltron'un GEO ajans partneri Lein Digital tarafindan uygulama ekibine aktariliyor; boylece olcum sadece bir dashboard kalmiyor, somut icerik ve teknik SEO aksiyonlarina donusuyor.
KOBI odakli fiyatlama. Enterprise araclar aylik 2500-10.000 dolar bandinda; SME-Index KOBI butcesine uygun aylik paketler sunuyor. Bu fiyatlama farki AI tracking'i ilk kez uygulayacak orta olcekli isletmeler icin giris engelini kaldiriyor.
SME-Index icin hizli degerlendirme formu 10 dakika icinde doldurulabiliyor; ilk audit raporu 48 saat icinde iletiliyor.
Reporting Rhythm: Gunluk, Haftalik, Ayllik ve Ceyreklik
Olcum disiplini sadece metrik toplamakla sinirli degil; raporlama ritmi kurmak stratejinin hayati parcasi. Dort farkli kadans her seviyedeki karar vericiye uygun data demeti sunar.
Gunluk (operasyonel). SEO/icerik ekibinin takip etmesi gereken; 5-10 kritik sorgu icin hizli bir heartbeat. Buyuk degisiklikler veya model guncellemeleri sonrasi daha yakin takip icin idealdir. Rapor format: kisa slack/email notu, bir ekran goruntusu.
Haftalik (taktik). 20 sorgu x 3 model manuel tracking cikti. Reference Rate, Sentiment ve top 5 kayip/firsat sorgu. CMO yardimcisi veya digital director seviyesi tuketimi hedefler. Rapor format: 1 sayfalik PDF veya Notion dokumani.
Ayllik (stratejik). 50 sorgu + rakip analizi + Competitor Gap trendi. CMO ve CFO masasinda tartisilir; butce tahsis kararlari bu rapora dayanir. Rapor format: 3-4 sayfalik executive brief, gerekli dashboard ekranlari.
Ceyreklik (yonetim kurulu). Yuksek seviyeli trend, yatirim getirisi (AI kanaldan gelen lead/musteri sayisi), rakip konumlandirma, 90 gunluk yol haritasi revizyonu. CEO ve yonetim kurulu seviyesi. Rapor format: 10-15 slide'lik sunum.
Bu dort kadans birbirini beslemeli; gunluk veri haftaliga, haftalik aylliga, ayllik ceyreklik rapora akmali. Kadans kurulmadiginda AI tracking kurumsal bir aliskanlik olusturamiyor ve disiplin bir ay sonra yavaslayip olumleniyor.
Vaka: Kucuk Bir B2B SaaS Firmasinin 90 Gunluk Tracking Deneyimi
Sheltron'un 2025 sonunda tracking kurulumu yaptigi orta olcekli bir Turkiye merkezli B2B SaaS firmasi insan kaynaklari ve bordro cozumu satiyordu. Baslangic olcumu dramatikti: "Turkiye ik yazilimi", "KOBI bordro programi", "SGK bildirim otomasyon yazilimi" gibi 25 kritik sorguda firma ChatGPT'de 3 yanitta, Perplexity'de 2 yanitta anildi. Reference Rate: yuzde 10. Uc yakin rakibin ortalamasi yuzde 44. Competitor Gap: 34 puan.
Ilk 30 gun. Sheltron SME-Index 100 sorguluk genisletilmis portfolyo taradi; sonuc 34 puanlik gap'i dogruladi. Ana zayiflik alani: firma blogu 2 yillik icerik uretmemis, Person schema'li ekip profili yoktu, musteri vaka calismalari sitede yoktu. Lein Digital uygulama ekibi 8 haftalik icerik plani hazirladi.
31-60 gun. 6 derinlikli rehber yayinlandi (KDV hesaplama icin yazilim, SGK bildirim otomasyonu, bordro denetimi checklisti vb.). Her rehberde en az 3 istatistik ve 2 kaynak gosterimi vardi (Princeton GEO Study bulgularina uygun). FAQPage schema eklendi. LinkedIn'den 4 musteri vaka calismasi Sheltron formatinda yeniden yazildi.
61-90 gun. Reference Rate yuzde 22'ye cikti. Citation Share ChatGPT'de yuzde 8'den yuzde 19'a yukseldi. Sentiment +0.3'ten +0.7'ye iyilesti (olumlu referanslar arttikca). Competitor Gap 34'ten 18 puana dustu. "KOBI bordro programi tavsiye" sorgusunda firma artik ChatGPT'de ilk 3 oneri icinde.
Vaka net bir takeaway sunuyor: olcum kurulmus bir marka haftalik veriyi okuyarak kararlarini ayarlayabiliyor; olcum kurulmamis bir marka boslukta zaman kaybediyor. AI tracking kurmus markalarin optimizasyon iterasyonunu 3 kat fazla yaptigi istatistigi — HubSpot AEO Report, 2025 — bu vakanin zemininde dogrulaniyor.
2026 Trendi: %84 Marka Hala Olcmuyor — Neden Buyuk Firsat?
Sheltron arastirmasina gore Turkiye'de markalarin yuzde 84'u AI gorunurlugunu hala olcmuyor — Sheltron Arastirmasi, 2026. Bu istatistik ilk bakista kotu bir pazar tablosu gibi gorunse de ilk harekete gecenler icin olaganustu bir firsat penceresi.
Klasik SEO'nun 2008-2012 arasindaki doneminde benzer bir dinamik yasanmisti: erken optimize eden markalar Google'da on sira trafigini yillik bazda tuttular; gec kalanlar ayni sonuc icin uc kat daha fazla icerik uretmek zorunda kaldi. AI gorunurlugunde simdi 2008 benzeri bir donem yasaniyor. Semrush verisine gore Google aramalarinin yuzde 45'inde AI Overview gorunuyor — Semrush, 2025; bu gorunurluk oraninin siz yokken olusan varsayilan hiyerarsi sabitlenmeden once konumlanmak icin 6-12 aylik bir pencere var.
Bes somut firsat:
- Rakipsiz sorgu alanlari — Sheltron SME-Index taramalarinin cogunda Turkce sektor sorgulariyin yuzde 25-40'i su an hic marka referansi almiyor. Ilk konumlanan marka kalici bir avantaj elde ediyor.
- Dusuk icerik maliyeti — Princeton'un yuzde 37 istatistik ve yuzde 40 kaynak gosterimi etkisi icerik uretim maliyetini dogrudan etkiliyor; dogru formatli 10 icerik 100 duz icerikten daha fazla sonuc uretiyor.
- Marka kurumsal sinyali — AI'da aniliyor olmak B2B karar vericiler icin yeni bir guven sinyali haline geldi; erken olcen marka bu sinyali kazaniyor.
- Rakip istihbaratı—Competitor Gap olcmek, rakibin hamlelerini 2-4 hafta onceden yakalamayi sagliyor; stratejik tepki suresi kisaliyor.
- Veri toplama avantaji — Her hafta biriken veri modele iliskin ogrenme egrisini besliyor; bir yil sonra veri birikimi rakibin bes katina ulasabiliyor.
Firsat penceresi siniriz degil. Araclarin lokalizasyonu hizla ilerliyor; 2027 sonu itibariyle Turkiye pazarinda AI tracking yapmamak klasik SEO'da rank tracking yapmamak kadar kritik bir eksiklik olarak kabul edilecek.
Lead Magnet Notu: Rakip AI Gorunurluk Audit Sablonu
Bu rehberi tamamlayici olarak Sheltron ekibi yakinda "Rakip AI Gorunurluk Audit Sablonu" adinda bir Google Sheets sablonu yayinliyor. Sablon su bilesenleri iceriyor: 20 sorguluk baslangic kiti (secilebilen 10 sektor icin), uc model grid'i (ChatGPT/Perplexity/Gemini), otomatik Reference Rate ve Citation Share hesaplayan formuller, haftalik trend grafigi, rakip karsilastirma tab'i, executive summary PDF export'u.
Sablon ucretsiz olarak Sheltron hizli degerlendirme formunu dolduran kullanicilara gonderiliyor. Kurum ici ekibinize haftalik tracking aliskanligi kazandirmak icin en hizli baslangic noktasidir.
Kapanis ve Bir Sonraki Adim
AI gorunurlugu olculebilir bir varlik; olcumu kuran markalar kurmayanlara gore belirgin avantaj elde ediyor. Bes temel metrik (Reference Rate, Citation Share, Sentiment Score, Competitor Gap, Query Coverage), dogru kurulmus manuel metodoloji (20 sorgu x 3 model x haftalik) ve Sheltron SME-Index gibi lokalize araclar bu avantajin teknik zeminini olusturuyor. Princeton'un yuzde 40 kaynak gosterim ve yuzde 37 istatistik etkisi — Princeton GEO Study (KDD 2024) — olcumun cikardigi bulgulari somut aksiyonlara donusturuyor.
Ilk adim bir hizli degerlendirme: 10 dakikalik formu doldurduktan sonra 48 saat icinde baseline raporunuzu aliyorsunuz. Bu rapor Reference Rate, Competitor Gap ve ilk 3 oncelik aksiyonu tek sayfada gosteriyor. Raporu isledikten sonra Sheltron SME-Index takibine baglanmak ve Lein Digital uygulama ekibi ile 90 gunluk aksiyon planina gecmek mumkun.
Yuzde 84 marka olcmuyor — siz bu istatistigin icinde kalmak mi yoksa disina mi cikmak istiyorsunuz? Cevap bu haftanin karari.
Uygulama tarafinda GEO ajans partnerimiz Lein Digital AI gorunurluk tracking kurulumu, icerik optimizasyonu ve rakip analiz raporu paketlerini KOBI butcesine uygun olarak sunuyor; Sheltron'un SME-Index olcumu ile Lein Digital uygulamasi birlikte 90 gunluk somut bir gorunurluk sicramasi icin calisiyor.
