Loading...
Yedi AI ajan protokolü ailesini amaç, tüketici, Eylül 2026 olgunluğu, kurulum maliyeti ve kanıtlanmış etkiyle karşılaştıran; kurumsal site, içerik yayıncısı, e-ticaret ve SaaS için ayrı karar matrisi sunan rehber.
853 hostluk bağımsız panelde (AI Discovery Radar, Eylül 2026) llms.txt sitelerin %13,45'inde bulundu; MCP'nin mcp.json dosyası yalnız 1 sitede bulundu, A2A'nın agent-card.json dosyası hiçbir sitede bulunmadı. Buna karşın resmi MCP kaydında 29 Eylül 2026'da 37.158 sunucu listeleniyordu. MCP bir site dosyası değil, ürün entegrasyonu. Kurumsal ve içerik siteleri için şimdilik llms.txt ile temiz Schema.org yeterli; e-ticaret ACP/UCP'yi izlemeli, SaaS ürünleri MCP'yi öne almalı.
AI ajan protokollerinden hangisine ihtiyacınız olduğu, sitenizin ne yaptığına bağlıdır. Bu protokollerin çoğu birbirinin rakibi değildir; her biri farklı bir katmanda çalışır. Benimseme de sanıldığından düşük: 853 hostluk bağımsız bir panelde (AI Discovery Radar v2026.09, Eylül 2026) /llms.txt dosyası sitelerin %13,45'inde bulundu. Aynı Eylül 2026 panelinde MCP'nin /.well-known/mcp.json dosyası yalnız 1 sitede (1/676) bulundu, A2A'nın agent-card.json dosyası ise hiçbir sitede bulunmadı (0/675).
Kısa cevap şöyle: kurumsal tanıtım ve içerik sitelerinde Eylül 2026 itibarıyla hemen yapılacak iş, düşük maliyetli llms.txt ile temiz Schema.org verisinden ibarettir. E-ticaret sitelerinin ACP ve UCP'yi izlemesi, API ya da SaaS ürünü sunanların MCP sunucusunu yol haritasına alması mantıklıdır. A2A ise yalnız kendi ajanını dışarıya açan kurumları ilgilendirir. Aşağıda yedi protokol ailesini amaç, tüketici, olgunluk, kurulum maliyeti ve kanıtlanmış etki açısından karşılaştırıyor, sonra site tipine göre "şimdi / izle / gerek yok" matrisine indiriyoruz.
AI ajan protokolleri, yapay zekâ sistemlerinin bir siteyi okumasını, bir araca bağlanmasını, başka bir ajanla iş paylaşmasını ya da alışverişi tamamlamasını standartlaştıran açık kurallardır. Yedi ana aile öne çıkıyor ve çoğu aynı işi yapmıyor; okuma, eylem, ajanlar arası iletişim, ticaret ve keşif gibi ayrı katmanları kapsıyor.
Bu çeşitliliğin nedeni, ajanların web'de yapmak istediği işlerin birbirinden farklı olmasıdır. Bir dil modelinin sitenizi anlaması için içerik haritası yeterlidir; bir kodlama asistanının şirket veritabanınızı sorgulaması için yetkilendirilmiş bir araç arayüzü gerekir; iki ajanın birbirine görev devretmesi içinse ortak bir mesajlaşma biçimi şarttır. Her ihtiyaç kendi protokolünü doğurdu. İşletmeler açısından bu çerçevenin daha geniş hâlini otonom ajanlar ve AEO yazımızda ele almıştık; burada soru daha dar: hangisi sizin siteniz için gerçekten iş görür?
Protokolleri üç eksende gruplamak kararı kolaylaştırır:
/ask ucu. İçeriğinizi bir modelin anlayacağı biçimde sunar.Yönetişim tarafında da bir toparlanma yaşandı. Linux Foundation bünyesindeki Agentic AI Foundation (AAIF), kendi yığınını beş katman olarak tanımlıyor: talimat için AGENTS.md, çalışma ortamı için goose, ajan-araç bağlantısı için MCP, trafik için agentgateway ve ajan-ajan iletişimi için A2A. MCP Aralık 2025'te, A2A ise Ağustos 2026'da bu vakfa katıldı. İki protokolün aynı çatı altında toplanması, aralarında rekabetten çok iş bölümü olduğunu gösteriyor.
Son olarak bir tarih uyarısı: bu yazıdaki sürüm ve olgunluk bilgileri Eylül 2026 sonu itibarıyla birincil kaynaklardan alındı. WebMCP taslağı, UCP ve ARD sık güncellenen belgelerdir; karar vermeden önce ilgili sürüm sayfalarına tekrar bakmanızı öneririz.
llms.txt sitenizi dil modellerine özetler, MCP bir AI uygulamasını dış araç ve veriye bağlar, WebMCP sayfanızdaki formları tarayıcıdaki ajana araç olarak sunar. NLWeb siteye doğal dil sorgu ucu açar, A2A ajanları birbirine bağlar, ACP ile UCP ödeme akışını taşır, ARD ise bunların hepsini tek katalogda ilan eder.
Aşağıdaki tablo her protokolü Eylül 2026 itibarıyla resmi sürüm ve tarih bilgisiyle özetliyor. "Kanıtlanmış etki" sütunu bilinçli olarak temkinli: kamuya açık bir ölçüm yoksa "ölçülmemiş" yazdık.
| Protokol | Tek cümlelik amaç | Kim tüketir | Konumu | Eylül 2026 olgunluğu | Kurulum maliyeti | Kanıtlanmış görünürlük etkisi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| llms.txt | LLM'ler için sitenin markdown içindekiler tablosu | LLM tabanlı araçlar, kodlama asistanları | /llms.txt |
Öneri; standart kuruluşu yok | Çok düşük | Google için sinyal değil |
| MCP | AI uygulamasını dış araç, veri ve istemlere bağlar | Claude, ChatGPT, Cursor, Gemini, Copilot, VS Code | Ayrı sunucu (stdio / HTTP) | Olgun; spesifikasyon 2026-07-28 |
Orta-yüksek | Ölçülmemiş; entegrasyon kanalı |
| WebMCP | Sayfanın form ve JS fonksiyonlarını tarayıcıdaki ajana araç yapar | Tarayıcı içi ajanlar | Sayfanın içinde (istemci tarafı) | W3C topluluk grubu taslağı + origin trial | Orta | Ölçülmemiş |
| NLWeb | Schema.org ve RSS verisiyle /ask ve /mcp uçları açar |
İnsan ziyaretçi + MCP istemcileri | Sitenin sunucusu ya da Cloudflare Worker | Proje; sürüm numaralı spesifikasyon yayımlanmadı | Orta; hazır kurulumla düşük | Ölçülmemiş |
| A2A | Bağımsız ajanların birbirini bulması ve görev devretmesi | Diğer ajanlar | Ajan sunucusu + /.well-known/agent-card.json |
Kararlı v1.0 (12 Mart 2026), v1.0.1 | Yüksek | Site görünürlüğüyle ilgisiz |
| ACP / UCP | Ajan içi sepet, ödeme ve sipariş akışı | ChatGPT (ACP); Google AI Mode ve Gemini (UCP) | Ticaret API'si, ürün feed'i, /.well-known/ucp |
ACP Beta; UCP 2026-08-25 |
Yüksek; platform eklentisiyle azalır | Türkiye erişimi bilinmiyor |
| ARD | MCP sunucuları, ajanlar ve API'lerin tek katalogla ilanı | Ajan kayıtları, arama servisleri | /.well-known/ard.json |
v0.91 "Proposal" (26 Ağustos 2026) | Düşük; ama ilan edecek kaynak gerekir | Ölçülmemiş |
Tablodan çıkan ilk ders, katmanların birbirine yaslandığıdır. NLWeb kurulumu kendiliğinden bir MCP ucu da açar; UCP ise mesajlarını REST'in yanında MCP ve A2A üzerinden de taşıyabilir. Yani "NLWeb mi MCP mi" ya da "UCP mi A2A mı" diye sormak çoğu zaman yanlış sorudur.
İkinci ders, geliştirici ilgisiyle site sahibi benimsemesinin farklı şeyler olduğudur. 29 Eylül 2026'da GitHub API'sinden aldığımız yıldız sayıları A2A deposu için 25.962, MCP spesifikasyon deposu için 9.330, NLWeb için 6.257, WebMCP için 4.372'dir. Bu rakamlar yalnız ilgiyi gösterir; kaç sitenin protokolü kullandığını söylemez. Benimsemeyi ölçen tek bağımsız veri setini aşağıda .well-known bölümünde ayrıca inceliyoruz.
MCP bir ajanı kendi araçlarına ve verisine bağlar; A2A ise bağımsız ajanları birbirine bağlar. A2A'nın resmi dokümanı farkı kendisi özetliyor: MCP dikeydir ve tek bir ajanı derinleştirir, A2A yataydır ve ajanları kurum sınırlarının ötesinde birleştirir. İkisi Ağustos 2026'dan bu yana aynı vakfın çatısı altındadır.
MCP spesifikasyonu protokolü, LLM uygulamalarını dış veri kaynaklarına ve araçlara bağlayan açık bir protokol olarak tanımlıyor. Mimari üç rolden oluşur: kullanıcının etkileştiği uygulama (host), bağlantıyı yöneten istemci ve yetenek sunan sunucu. Sunucular araç (tool), kaynak (resource) ve istem (prompt) sunar. Bu yazı hazırlanırken geçerli sürüm, 28 Temmuz 2026 tarihli 2026-07-28 spesifikasyonudur. MCP ekibi, Aralık 2025'te AAIF'e devri duyururken aylık 97 milyonun üzerinde SDK indirmesinden ve 10.000 aktif sunucudan söz etmişti.
Eylül 2026 sonundaki ölçek çok daha büyük. Sheltron olarak 29 Eylül 2026'da MCP'nin resmi kayıt API'sini 372 sayfa boyunca taradık: kayıtta 37.158 benzersiz sunucu listeleniyor (sayı sürekli artıyor), bunların 36.756'sı "active" durumda ve 22.870'i uzak (HTTP) bir uç ilan ediyor. Bu sayı yayımlanmış sunucuyu gösterir, kullanım sıklığını değil.
Resmi MCP kaydında 37 binden fazla sunucu listelenirken 853 hostluk bağımsız Eylül 2026 panelinde
/.well-known/mcp.jsonyalnız 1 sitede bulundu; MCP bir site dosyası değil, ürün entegrasyonudur.
A2A spesifikasyonu ise birbirinin iç işleyişini görmeyen bağımsız ajan sistemleri arasında iletişim ve birlikte çalışabilirlik için tasarlandı. JSON-RPC 2.0, gRPC ve HTTP+JSON bağlamalarını destekliyor. İlk kararlı sürüm v1.0.0, 12 Mart 2026'da; v1.0.1 ise 28 Mayıs 2026'da yayımlandı. A2A'nın AAIF'e katılım duyurusu (Ağustos 2026) protokolün 150'den fazla kuruluş tarafından desteklendiğini belirtiyor.
A2A'da keşfin anahtarı Agent Card'dır: ajanın kimliğini, yeteneklerini, becerilerini, hizmet ucunu ve kimlik doğrulama gereksinimini anlatan bir JSON dosyası. Dosya https://alanadiniz/.well-known/agent-card.json yolunda yayımlanır. Spesifikasyondaki örneğin kısaltılmış hâli:
{
"name": "GeoSpatial Route Planner Agent",
"description": "Provides advanced route planning, traffic analysis, and custom map generation services.",
"supportedInterfaces": [
{"url": "https://georoute-agent.example.com/a2a/v1", "protocolBinding": "JSONRPC", "protocolVersion": "1.0"}
],
"provider": {"organization": "Example Geo Services Inc.", "url": "https://www.examplegeoservices.com"},
"version": "1.2.0",
"capabilities": {"streaming": true, "pushNotifications": true},
"skills": [{"id": "route-optimizer-traffic", "name": "Traffic-Aware Route Optimizer", "tags": ["maps", "routing"]}]
}
Pratik çıkarım şudur: sitenizde dışarıya hizmet veren bir ajan yoksa Agent Card yayımlamanın anlamı yoktur. A2A, web sitesi görünürlüğüyle değil, ajanınızın başka ajanlar tarafından bulunup iş alabilmesiyle ilgilidir. Terimlerin kısa tanımları için GEO terimleri sözlüğüne bakabilirsiniz.
Hayır. MCP, sitenizin dışında çalışan ayrı bir sunucudur ve bir AI uygulamasına bağlanır. WebMCP ise ziyaretçinin tarayıcısında çalışır; sayfanızın kendi formlarını ve JavaScript fonksiyonlarını o sayfayı açmış ajana araç olarak sunar. WebMCP şu aşamada W3C bünyesinde bir topluluk grubu taslağı ve origin trial aşamasındadır.
Olgunluk konusunda net olmak gerekir. Chrome for Developers dokümanı WebMCP'yi, AI ajanları için yapılandırılmış araçlar sunmaya yarayan önerilen bir web standardı olarak tanımlıyor. W3C Web Machine Learning topluluk grubunun taslağı ise sık güncellenen bir "Draft Community Group Report"tur ve kendi ifadesiyle W3C standardı değildir, standart yolunda da değildir. Form öznitelikleriyle çalışan declarative API şimdilik WebMCP deposundaki açıklayıcı belgede (explainer) tarif ediliyor. Uygulama durumu dosyasına göre origin trial Chrome 149 ve Edge 150'de açıktır; Firefox ve Safari'de uygulama yok; yalnız standart pozisyonu kaydı (Firefox'ta ek olarak bir Bugzilla girişi) var.
Karar sorusu basittir: sitenizde bir ajanın ziyaretçi adına doldurabileceği randevu, ürün arama ya da rezervasyon formu var mı? Varsa WebMCP izlenmeye değer. Protokolün kendisini ve iki API'sini WebMCP nedir rehberimizde, tüketici tarafını oluşturan ajan tarayıcılarını ise ajan tarayıcı çağında marka görünürlüğü yazımızda anlattık.
NLWeb, Microsoft'un Mayıs 2025'te açık kaynak olarak duyurduğu bir projedir. Sitenin Schema.org ve RSS verisini kullanarak /ask adlı doğal dil sorgu ucu ile /mcp ucu açar. Her NLWeb örneği aynı zamanda bir MCP sunucusudur. Sürüm numarası taşıyan bir spesifikasyon yayımlanmamıştır; README'nin işaret ettiği spec sayfası da bu tarihte erişilemiyordu. Son sürüm notu Temmuz 2025 tarihlidir.
Microsoft'un duyurusuna göre proje, RSS, RDF ve Schema.org'un mimarlarından R.V. Guha liderliğinde geliştirildi; ilk ortaklar arasında Allrecipes, Eventbrite, O'Reilly Media, Shopify ve Tripadvisor vardı. Mantık şu: siteniz zaten Schema.org ile işaretlenmiş ürün, tarif, etkinlik ya da makale verisi yayımlıyorsa, NLWeb bu veriyi bir vektör veritabanına alır ve sorgulara yapılandırılmış sonuçla cevap verir. NLWeb deposundaki REST API belgesine göre /ask ucunda zorunlu tek argüman query'dir; mode parametresi liste, özet ya da üretilmiş cevap döndürebilir ve her sonuç kaynağın schema_object verisini de taşır.
NLWeb, MCP'nin alternatifi değildir; bir web sitesinin Schema.org verisini hazır bir MCP ucuna dönüştüren açık kaynak projedir.
Kurulum maliyeti iki yola ayrılıyor. Kendi sunucunuzda çalıştırmak bir vektör veritabanı ve LLM erişimi gerektirir. Cloudflare ise Ağustos 2025'te duyurduğu hazır kurulumla alan adını seçip indekslemeyi başlatmayı birkaç adıma indirdi; Worker aynı /ask ve /mcp uçlarını sunuyor.
Olgunluk tarafında temkinli olmak gerekir. Depo nlweb-ai/NLWeb adresine taşındı; son sürüm notu 29 Temmuz 2025 tarihli, ana daldaki son commit'ler ise 10 Haziran 2026 tarihli bağımlılık güncellemeleridir. Bu durum projenin terk edildiğini göstermez, ama sürüm numarası taşıyan bir spesifikasyonun yayımlanmadığını ve kamuya açık bir dağıtım sayısının yayımlanmadığını hatırlatır.
NLWeb'in ön koşulu, NLWeb'in kendisinden daha değerlidir: temiz ve tutarlı Schema.org verisi. Bu veri AI Overviews ve sohbet asistanlarının da okuduğu katmandır. Bu yüzden içerik yayıncıları için doğru sıra önce şemayı Schema Markup Doğrulayıcı ile temizlemek, NLWeb'i ise pilot olarak değerlendirmektir. Şema ile llms.txt'in birlikte nasıl çalıştığını teknik altyapı yazımızda anlattık.
ACP ile UCP, bir AI ajanının sepeti ve ödemeyi kullanıcı adına tamamlamasını standartlaştırır. ACP'yi OpenAI ve Stripe, UCP'yi Google, Shopify ve ortakları geliştiriyor. İkisi de aktif geliştirmede ve Türkiye'de tüketiciye açık olup olmadıkları resmi kaynaklarda belirtilmiyor; bu yüzden çoğu e-ticaret sitesi için doğru durum "izle"dir.
Agentic Commerce Protocol (ACP), alıcı, AI ajanı ve işletme arasındaki programatik ticaret akışları için açık bir standart olarak tanımlanıyor. Deposundaki sürüm listesine göre ilk spesifikasyon 29 Eylül 2025, son kararlı sürüm 17 Nisan 2026 tarihli ve protokolün durumu hâlâ Beta. Universal Commerce Protocol (UCP) ise keşiften satış sonrasına kadar ajan ticaretinin ortak dili olmayı hedefliyor. Google Developers Blog'daki teknik tanıtım (Ocak 2026) UCP'nin 20'den fazla küresel ortak tarafından onaylandığını ve referans uygulamasının Google Arama'daki AI Mode ile Gemini uygulaması olduğunu belirtiyor. UCP'nin bu yazı hazırlanırken son sürümü 2026-08-25'tir.
UCP'nin katman ilişkisini en iyi gösteren şey, işletmenin yeteneklerini ilan ettiği /.well-known/ucp profilidir. Profilde her hizmet için bir taşıma türü seçilir: REST, MCP, A2A ya da gömülü. Yani UCP, MCP ve A2A'nın rakibi değil, onları taşıyıcı olarak kullanan bir ticaret katmanıdır.
E-ticaret ekipleri için karar mantığı şöyle kurulabilir:
İki protokolün farkını ve alışveriş asistanlarının işleyişini ACP ve UCP yazımızda, e-ticarette AI görünürlüğünün bütün resmini ise e-ticaret master rehberimizde bulabilirsiniz.
.well-known dosyaları: hangi yol kayıtlı, hangisi fiilen kullanılıyor?
Ajan protokollerinin çoğu kendini alan adının /.well-known/ klasörüne konan bir JSON dosyasıyla ilan eder. Ancak IANA kaydında bunlardan yalnız A2A'nın agent-card.json yolu kalıcı olarak kayıtlı. Benimseme de sınırlı: 853 hostluk Eylül 2026 panelinde agent-card.json hiçbir sitede, mcp.json ise tek bir sitede bulundu.
/.well-known/ klasörü, RFC 8615 ile tanımlanmış ve standart meta veri dosyalarının beklendiği yerdir. Bir yolun resmi olarak kayıtlı olup olmadığını IANA Well-Known URIs kaydından görmek mümkün. Kayıt Eylül 2026'da 105 giriş içeriyordu (16 Eylül güncellemesi); 7 Ekim 2026'daki güncellemeyle giriş sayısı 106'ya çıktı, eklenen yol ise ajan protokolleriyle ilgisiz. Ajan protokollerinden yalnız agent-card.json kalıcı statüde kayıtlı; kaydın sorumlusu (controller) Linux Foundation. mcp.json, ucp ve ard.json yolları kayıtta bulunmuyor.
IANA'nın well-known listesinde (7 Ekim 2026 güncellemesiyle 106 kayıt) ajan protokollerinden yalnız A2A'nın
agent-card.jsonyolu kalıcı olarak kayıtlıdır.
Benimseme verisi, Berger+Team'in Zenodo'da CC BY 4.0 lisansıyla yayımladığı AI Discovery Radar v2026.09 panelinden geliyor. Eylül paneli, Tranco ve CrUX listelerinden tabakalı olarak seçilmiş 853 erişilebilir host içeriyordu; oranlar her dosya için yanıt alınabilen host sayısına göre hesaplanıyor. Aynı kaynağın 5 Ekim 2026'da yayımlanan v2026.10 sürümü, 10.000 kaynaklık genişletilmiş panelde (8.636 erişilebilir host) agent-card.json dosyasını 6.733 hostun 2'sinde, mcp.json dosyasını 6.726 hostun 5'inde buldu; tablo yine sıfıra yakın. Kural seti değiştiği için iki sürümün oranları doğrudan karşılaştırılmıyor. Aynı tabloya Sheltron'un kendi sitesini de ekledik: yayından önce, 29 Eylül ve 9 Ekim 2026'da sheltron.com.tr üzerinde tablodaki yolları curl ile tek tek kontrol ettik.
| Dosya / yol | Protokol | IANA durumu | Eylül 2026 panelinde benimseme | sheltron.com.tr |
|---|---|---|---|---|
/robots.txt |
Tarama kuralları (referans) | Kök yol, well-known dışı | %86,2 (656/761) | Var (200) |
/llms.txt |
llms.txt | Kök yol, well-known dışı | %13,45 (90/669) | Var (200) |
/.well-known/mcp.json |
MCP | Kayıtlı değil | %0,15 (1/676) | Yok (404) |
/.well-known/agent-card.json |
A2A | Kalıcı kayıtlı | 0/675 | Yok (404) |
/.well-known/ucp |
UCP | Kayıtlı değil | Panelde ölçülmedi | Yok (404) |
/.well-known/ard.json |
ARD | Kayıtlı değil | Ölçülmedi; eski adı ai-catalog.json 0/675 |
Yok (404) |
Tablodaki en öğretici karşıtlık MCP satırında. Resmi kayıtta on binlerce sunucu varken sitelerin neredeyse hiçbiri mcp.json yayımlamıyor. Bunun nedeni MCP'nin bir web sitesi dosyası olmaması: MCP sunucuları ürünlerin, API'lerin ve geliştirici araçlarının arkasında çalışır, kullanıcılar da onlara AI uygulamasının ayarlarından bağlanır.
Sheltron'un kendi sitesindeki tablo da bilinçli bir tercih. Bir tanıtım ve içerik sitesi olarak AI'ya özel dosyalardan yalnız llms.txt'i yayımlıyoruz; diğer dosyaları kurmadık, çünkü aşağıdaki matris bu site tipi için onlara "izle" ya da "gerek yok" diyor. Önerdiğimiz kararı kendi sitemizde de uyguluyoruz. Protokol dosyalarından önce bir ön koşulu hatırlatmak gerekir: AI botlarını robots.txt ile engelleyen bir sitede hiçbir protokol işe yaramaz. Mevcut durumu ücretsiz robots.txt AI Bot Kontrolü aracıyla görebilirsiniz.
Kurumsal tanıtım ve içerik siteleri için Eylül 2026 itibarıyla "şimdi" listesinde yalnız llms.txt ve temiz Schema.org verisi var. E-ticaret sitelerinin ACP ve UCP'yi izlemesi, SaaS ve API sahiplerinin MCP sunucusunu öne alması mantıklıdır. A2A yalnız kendi ajanını dışarıya sunan kurumlar içindir; diğer herkes için şimdilik gereksizdir.
Matris, üç ölçütü bir arada tartıyor: protokolün sizin site tipinizde bir tüketicisi var mı, kurulum maliyeti ne kadar ve mevcut olgunluğu yatırımı taşıyor mu? "Şimdi" düşük maliyetli ya da doğrudan iş getiren adımları, "izle" koşula bağlı ya da olgunlaşmayı bekleyen adımları, "gerek yok" ise sizin site tipinizde tüketicisi olmayan protokolleri gösteriyor.
| Protokol | Kurumsal tanıtım sitesi | İçerik yayıncısı | E-ticaret | SaaS / API ürünü |
|---|---|---|---|---|
| llms.txt | Şimdi (düşük maliyet) | Şimdi | Şimdi | Şimdi (dokümantasyon için) |
| MCP | Gerek yok | İzle | İzle (platform sağlarsa) | Şimdi |
| WebMCP | İzle (randevu / iletişim formu varsa) | İzle | İzle (arama ve sepet formu) | İzle |
| NLWeb | Gerek yok | İzle / pilot (Schema.org + RSS hazırsa) | İzle | İzle |
| A2A | Gerek yok | Gerek yok | Gerek yok | İzle (ajan ürününüz varsa şimdi) |
| ACP / UCP | Gerek yok | Gerek yok | İzle, platform eklentisini bekleyin | Gerek yok |
| ARD | Gerek yok | İzle | Gerek yok | İzle (MCP sunucusu yayımladıysanız) |
Matristeki "şimdi" hücrelerinin ortak özelliği, maliyetin düşük ya da getirinin doğrudan olmasıdır. llms.txt dakikalar içinde hazırlanabilir: Sheltron llms.txt Üreticisi sitemap'inizden kategoriye ayrılmış bir taslak çıkarır, dosyanın formatını ise llms.txt rehberimizde adım adım anlattık. SaaS ürünleri için MCP'nin "şimdi" olmasının nedeni farklı: müşterileriniz Claude, ChatGPT ya da Cursor gibi uygulamalardan ürününüze bağlanmak istiyorsa bu kanal zaten açıktır. Sheltron'un API ve SDK dokümantasyonu da aynı mantıkla kurgulandı: görünürlük skoru ve dijital kimlik verisi, platform arayüzü dışındaki araçlardan da programatik olarak sorgulanabiliyor.
"İzle" hücreleri pasif bekleme anlamına gelmez. Her biri için izlenecek somut bir tetikleyici var: WebMCP için origin trial'ın kararlı sürüme geçmesi, NLWeb için sürüm numarası taşıyan bir spesifikasyon, ACP ve UCP için platformunuzun eklenti duyurusu ve Türkiye erişimi, ARD için "Proposal" statüsünün değişmesi. Çoğu ekip için bu tetikleyicileri üç ayda bir kontrol etmek yeterlidir.
Ekibinizde protokolleri değerlendirecek teknik bilgi birikimi yoksa terminolojiyi ortaklaştırmak ilk adım olabilir; The GEO Authority kavram tanımlarını, GEO Akademi ise ekip eğitimini kapsayan kaynaklar sunuyor.
Eylül 2026 itibarıyla bu protokollerin hiçbirinin Google AI Overviews, ChatGPT ya da Copilot atıflarını artırdığını gösteren kamuya açık bir ölçüm yok. Google, AI özelliklerinde görünmek için yeni bir dosyaya ya da özel işaretlemeye gerek olmadığını açıkça yazıyor. Protokoller görünürlük değil, eylem ve entegrasyon kapısıdır; görünürlüğü içerik ve varlık sinyalleri belirler.
Google Search Central'ın AI özellikleri dokümanı bu konuda nettir: AI Overviews ve AI Mode'da görünmek için yeni makine-okunur dosyalar, AI metin dosyaları ya da işaretleme oluşturmanız gerekmez; eklemeniz gereken özel bir Schema.org verisi de yoktur. Chrome'un Lighthouse aracı, Agentic Browsing adlı kategoride llms.txt ve WebMCP gibi hazırlık kontrollerini denetliyor. Ancak bu kategori deneysel, Chrome 150 ve üstünü gerektiriyor ve 0-100 arası bir puan yerine geçilen kontrollerin oranını gösteriyor. Bu denetimin bir sıralama sinyali olduğuna dair bir açıklama yok.
Google'ın resmi dokümanı AI Overviews ve AI Mode'da görünmek için yeni makine-okunur dosya ya da özel işaretleme gerekmediğini yazıyor; ajan protokolleri görünürlük değil, eylem kapısıdır.
Sheltron'un llms.txt konusundaki duruşu da bu çerçeveye dayanıyor: llms.txt ve AI'ya özel dosyalar bir sıralama ya da atıf sinyali değil, düşük maliyetli bir bahis ve vitrin. Bu duruşun verisini llms.txt gerçeği yazımızda ayrıntılı paylaştık. Aynı mantık diğer protokoller için daha da güçlü biçimde geçerlidir: MCP, A2A, ACP ve UCP bir ajanın sizinle iş yapmasını sağlar, ama o ajanın sizi önce bulmasını sağlamaz.
Görünürlük tarafında karar verirken şu sırayı izlemek, protokol tartışmasını doğru yere oturtur:
Hangi protokolün sizin için gerçekten öncelikli olduğuna karar vermeden önce sitenizin ChatGPT ve Gemini'de nasıl göründüğünü ölçmek isterseniz, Sheltron'un ücretsiz hızlı değerlendirmesi mevcut durumunuzu AI görünürlüğü ve dijital kimlik başlıklarında ortaya koyar.
Ajans desteği mi arıyorsunuz? Partner GEO ajansımız Lein Digital.
Web sitenizin ChatGPT, Gemini ve diğer AI platformlarında nasıl göründüğünü ücretsiz öğrenin.
Ücretsiz Analiz Al